Miłość i zaufanie nie zawsze wystarczą, gdy w grę wchodzi fiskus. Czy wiesz, że możesz stracić wspólny majątek za długi podatkowe współmałżonka, nawet jeśli nie posiadało się o nich wiedzy? Obowiązujące przepisy sprawiają, że fiskus może sięgnąć po dom czy mieszkanie należące do obojga małżonków.

Wprowadzenie

Problem odpowiedzialności małżonków za długi podatkowe jednego z nich staje się coraz bardziej palący. Coraz częściej pojawiają się przypadki, w których osoba pozostająca w małżeństwie dowiaduje się o zaległościach podatkowych partnera dopiero wtedy, gdy urząd skarbowy zajmuje wspólny majątek. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że – zgodnie z obecnymi przepisami – współmałżonek nie ma prawa do wglądu w rozliczenia podatkowe partnera, jeżeli nie złożyli razem wspólnego zeznania PIT.

Różnice między długami cywilnymi a podatkowymi

Zgodnie z art. 41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, odpowiedzialność za długi cywilne współmałżonka zależy od tego, czy drugi małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania. Jeśli tak – wierzyciel może dochodzić roszczeń z majątku wspólnego. Jeżeli zgody nie było, odpowiada jedynie dłużnik – z majątku osobistego lub ze swoich dochodów.

Inaczej wygląda sytuacja przy zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie z art. 29 Ordynacji podatkowej, jeżeli między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, fiskus może dochodzić należności z całego majątku wspólnego, niezależnie od tego, kto rzeczywiście zaciągnął dług. Nie ma tutaj znaczenia, czy jeden z małżonków wiedział o działaniach drugiego.

Rozdzielność majątkowa – skuteczna, ale tylko na przyszłość

Jedynym sposobem na uniknięcie takiej odpowiedzialności jest ustanowienie rozdzielności majątkowej – umownie, sądownie lub poprzez separację. Jednakże odpowiedzialność za zaległości podatkowe z okresu wspólności pozostaje w mocy. Nawet jeśli sąd orzeknie rozdzielność z datą wsteczną, to i tak nie uwolni ona od zobowiązań, które powstały przed jej ustanowieniem.

Brak dostępu do informacji – luka w prawie

Największym problemem jest brak narzędzi umożliwiających współmałżonkowi uzyskanie informacji o zadłużeniu podatkowym partnera. Urzędy skarbowe powołują się na tajemnicę skarbową, odmawiając udzielenia takich danych. W efekcie osoba potencjalnie narażona na utratę dorobku życia nie ma prawnych środków, by zawczasu zareagować.

Ochrona rodziny a obowiązek informacyjny

Co w przypadku gdy znajdziemy się w takiej sytuacji? Należy nie dawać za wygraną w walce z fiskusem i powołać się na wspomnianą lukę w prawie. Ponadto, brak ustawowego obowiązku informowania o długach podatkowych współmałżonka może być postrzegany jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny, wynikającą z art. 18 Konstytucji RP. Państwo, które dopuszcza sytuację, w której jeden z małżonków nieświadomie traci dorobek całego życia z powodu działań drugiego, nie wypełnia całkowicie tego obowiązku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.