Brak faktury wyklucza zaliczenie VAT do kosztów podatkowych – wyrok NSA

Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że spółka, która otrzymała nadmiarowy zwrot opakowań od kontrahenta, ale nie dostała od niego faktury, nie może zaliczyć równowartości VAT do kosztów uzyskania przychodów.

Sprawa dotyczyła dystrybutora napojów, który wydaje towary w opakowaniach zwrotnych – takich jak skrzynki, butelki czy kegi – pobierając za nie kaucję. Wartość opakowań nie jest jednak dokumentowana na fakturze, ponieważ zgodnie z ustawą o VAT (art. 29a ust. 11), jeśli podatnik pobiera kaucję, nie wlicza jej do podstawy opodatkowania.

Problem pojawił się, gdy kontrahenci spółki zaczęli zwracać więcej opakowań, niż wcześniej otrzymali. W takich przypadkach – zgodnie z wewnętrznym regulaminem – powinni wystawić fakturę korygującą. Część kontrahentów nie wywiązała się jednak z tego obowiązku. Spółka, nie mając faktur, nie mogła odliczyć VAT – i uznała, że może zaliczyć jego równowartość do kosztów podatkowych, powołując się na art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. a ustawy o CIT.

Organy podatkowe nie podzieliły tej interpretacji. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że brak faktury to wyłącznie przeszkoda formalna – nie pozbawia ona spółki prawa do odliczenia VAT. A skoro prawo do odliczenia istnieje (choć niewykorzystane z winy kontrahenta), to nie ma podstaw do zaliczenia VAT do kosztów.

Stanowisko to potwierdził najpierw Wojewódzki Sąd Administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny. NSA wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. a odnosi się do sytuacji, gdy podatnik obiektywnie nie może skorzystać z odliczenia VAT – a nie do przypadków, gdy nie dopełniono formalności. Skoro brak jest podstawowego dowodu – faktury – nie można ustalić, jaka kwota podatku została naliczona i czy kontrahent w ogóle ją rozliczył. To wyklucza możliwość zaliczenia VAT do kosztów.

NSA jasno podkreślił, że brak faktury nie może być pretekstem do obniżenia podstawy opodatkowania – nawet jeśli wynika z niesolidności kontrahenta.

Wyrok NSA z 24 września 2025 r., sygn. akt II FSK 45/23