Spółka wybudowała ośrodek radioterapii na dzierżawionym gruncie szpitala i zwróciła budynek wraz z nakładami. NSA uznał, że przekazanie prawa do dysponowania budynkiem jak właściciel stanowi odpłatną dostawę towarów i korzysta ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Spółka, która wybudowała ośrodek radioterapii na dzierżawionym od szpitala gruncie, stanęła przed pytaniem, czy zwrot nakładów w postaci budynku podlega opodatkowaniu VAT. Umowa dzierżawy została rozwiązana, ponieważ szpital nie uzyskał kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia na świadczenie usług leczniczych, a spółka musiała oddać grunt wraz z wybudowanym obiektem.
Spółka argumentowała, że zwrot nakładów jest odpłatną dostawą towarów, gdyż przenosi faktyczną możliwość dysponowania budynkiem jak właściciel. Ponadto wskazywała, że od momentu pierwszego zasiedlenia obiektu do przekazania go upłynęły ponad dwa lata, co – jej zdaniem – pozwalało na zastosowanie zwolnienia z VAT określonego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej miał inne zdanie, wskazując, że budynek wzniesiony na cudzym gruncie należy do właściciela gruntu, a więc przedmiotem zwrotu nie jest towar, lecz prawo majątkowe do zwrotu nakładów. W ocenie organu, przeniesienie tego prawa stanowi usługę odpłatną i podlega opodatkowaniu VAT, gdyż nie spełnia przesłanek zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Odmiennie oceniły sytuację sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 1/22) podkreślił, że pojęcie dostawy towarów w VAT ma szersze znaczenie niż w prawie cywilnym. Liczy się aspekt ekonomiczny – czyli możliwość faktycznego dysponowania towarem jak właściciel – a nie formalne przeniesienie własności. Sąd uznał, że w momencie zwrotu nakładów doszło do przekazania kontroli nad budynkiem, co kwalifikuje transakcję jako dostawę towarów.
Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że kluczowe w VAT jest ekonomiczne rozporządzanie towarem, niezależnie od formalnoprawnej własności. W konsekwencji, zwrot nakładów na budynek stanowi odpłatną dostawę towarów i jest zwolniony z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Orzeczenie podkreśla znaczenie szerszego ujęcia dostawy towarów w podatku VAT, gdzie prawo do dysponowania obiektem w sposób ekonomiczny przesądza o kwalifikacji transakcji, niezależnie od formy prawnej własności gruntu.
Źródła: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.10.2025 r., o sygn. akt I FSK 1283/22.
