Sąd potwierdził, że w wyjątkowych przypadkach można podwyższyć ryczałtowe wynagrodzenie – nawet w zamówieniach publicznych! Kluczowe znaczenie ma: przekroczenie zakresu prac, których nie można było przewidzieć i które groziłyby rażącą stratą.

Sąd uznał, że znaczne przekroczenie zakresu prac względem pierwotnych ustaleń może uzasadniać podwyższenie ryczałtowego wynagrodzenia. Sprawa dotyczyła firmy, która w ramach zamówienia publicznego usunęła wielokrotnie większą ilość odpadów z dzikich wysypisk, niż przewidywała specyfikacja.

Generalnie, w przypadku gdy strony umówiły się na wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac (art. 632 § 1 k.c.). Jednakże, jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę (art. 632 § 2 k.c.).

W przedmiotowej sprawie, mimo że wynagrodzenie miało charakter ryczałtowy, sąd przyznał rację Wykonawcy, wskazując właśnie na szczególny w takiej sytuacji przepis – art. 632 § 2 k.c., który wyjątkowo dopuszcza zmianę wysokości zapłaty w przypadku nieprzewidywalnych okoliczności, grożących stratą.

Dodatkowo, sąd powołał się na zasadę bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.), ponieważ Zamawiający uzyskał korzyść w postaci oczyszczenia terenu w znacznie szerszym zakresie, nie zapewniając za to adekwatnego wynagrodzenia.

Ryczałt nie zawsze chroni zamawiającego przed roszczeniami, zwłaszcza gdy rzeczywisty nakład pracy znacząco odbiega od założeń umownych.

Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 01.07.2025 r., o sygn. akt I C 234/25.