Małżonkowie nie uzyskali zwolnienia z podatku PCC przy zakupie mieszkania, ponieważ wcześniej nabyli działkę z budynkiem mieszkalnym, który choć nie nadawał się do zamieszkania, formalnie wykluczył ich z preferencji podatkowej.

Małżonkowie, którzy kupili mieszkanie na rynku wtórnym, nie skorzystają ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), mimo że to ich pierwsza nieruchomość, w której realnie mogli zamieszkać. Powodem była wcześniejsza transakcja – zakup działki z budynkiem, który co prawda nie nadawał się do zamieszkania, ale formalnie był domem mieszkalnym.

Zgodnie z art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Innymi słowy z podatku zwolniona jest umowa sprzedaży pierwszej nieruchomości mieszkalnej. Jednak – jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – kluczowe jest posiadanie jakiegokolwiek prawa własności do domu lub mieszkania, niezależnie od ich stanu technicznego. Sąd uznał, że skoro przy zakupie działki istniał na niej budynek mieszkalny (choć zniszczony i niezamieszkały), to małżonkowie nie mogli już skorzystać z preferencji podatkowej przy kolejnej transakcji.

Decydujące znaczenie miało to, że rozbiórka została przeprowadzona dopiero po nabyciu działki. Wcześniej nie istniała decyzja administracyjna nakazująca rozbiórkę lub potwierdzająca, że obiekt nie nadaje się do użytkowania. Sędzia podkreśliła, że brak takiej dokumentacji uniemożliwia dziś ocenę rzeczywistego stanu budynku i jego funkcji. W orzecznictwie, sądy podkreślają, że brak decyzji administracyjnych w sprawie złego stanu technicznego nieruchomości pozbawia podatnika prawa do ulgi.

W rezultacie fiskus miał prawo uznać, że wcześniej nabyta nieruchomość miała charakter mieszkalny, co wykluczało możliwość zastosowania zwolnienia przy zakupie mieszkania.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 09.09.2025 r., o sygn. akt I SA/Gd 441/25.