NSA uznał, że odszkodowanie za rozbiórkę budynku może być traktowane jako wynagrodzenie za usługę podlegającą VAT, jeśli wiąże się z rezygnacją z korzystania z nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 03.09.2025 r., o sygn. akt I FSK 1428/22 uznał, że odszkodowanie wypłacone spółce przez gminę za rozbiórkę budynków stanowi w istocie zapłatę za usługę, a nie klasyczne odszkodowanie. Kluczowe było to, że spółka, będąc czynnym podatnikiem VAT, zgodziła się na ograniczenie korzystania z nieruchomości i rozbiórkę zabudowań w związku z planowaną inwestycją drogową. W efekcie zapłata podlega VAT.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, przez świadczenie usług, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, w tym również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji – o ile odbywa się to za wynagrodzeniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka właśnie sytuacja miała miejsce: spółka zaakceptowała ingerencję w swoją nieruchomość, co umożliwiło gminie realizację inwestycji.

Wyrok podkreśla, że samo nazwanie wypłaty „odszkodowaniem” nie przesądza o jej podatkowym charakterze. Jeżeli świadczenie ma wzajemny charakter i przynosi korzyść drugiej stronie, może być traktowane jako usługa podlegająca VAT. Sąd powołał się także na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym przyznanie rekompensaty VAT-owcowi za działania związane z inwestycją publiczną może być opodatkowane, jeżeli wiąże się z gospodarczym stosunkiem prawnym (Wyrok TSUE z 11.07.2024 r., o sygn. akt C-182/23).

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 03.09.2025 r., o sygn. akt I FSK 1428/22.