Łączenie etatu z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej to popularna forma aktywności zawodowej, ale także źródło wielu wątpliwości dotyczących składek ZUS. Sprawdź, kiedy pracownik–przedsiębiorca musi płacić składki z obu tytułów, a kiedy może ograniczyć się tylko do jednego źródła ubezpieczenia!

I. Wprowadzenie

Wielu pracowników decyduje się na połączenie etatu z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. Takie rozwiązanie pozwala zwiększyć dochody i rozwijać kompetencje, ale wiąże się też z określonymi obowiązkami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kluczowe znaczenie ma tu tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń, uregulowany w art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

II. Zbieg tytułów do ubezpieczeń – co to oznacza?

Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę i jednocześnie prowadząca działalność gospodarczą podlega co do zasady ubezpieczeniom z obu tych tytułów. Ustawodawca jednak wprowadził pewien wyjątek. Jeżeli z umowy o pracę pracownik uzyskuje wynagrodzenie co najmniej równe minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), wówczas z tytułu prowadzonej działalności nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

W 2025 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4666 zł brutto, co oznacza, że osoby osiągające z etatu taką kwotę lub wyższą są zwolnione z dodatkowych składek społecznych z działalności. Warto podkreślić, że znaczenie ma wysokość wynagrodzenia, a nie wymiar etatu – nawet praca na ½ etatu może zwalniać z obowiązku, jeśli dochód osiąga wymagany poziom.

III. Brak możliwości wyboru tytułu ubezpieczenia

W sytuacji, gdy oba tytuły współistnieją, przedsiębiorca nie może samodzielnie zdecydować, z którego z nich będzie odprowadzał składki. Pierwszeństwo ma stosunek pracy, co w praktyce oznacza, że osoby zatrudnione na etacie nie mogą korzystać z ulg dla początkujących przedsiębiorców, takich jak ulga na start (art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców) czy preferencyjne składki ZUS.

IV. Składka zdrowotna – obowiązkowa z obu tytułów

Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składkę zdrowotną należy opłacać od każdego tytułu odrębnie. Oznacza to, że osoba łącząca etat z działalnością gospodarczą ma obowiązek zapłaty składki zdrowotnej zarówno od wynagrodzenia z umowy o pracę, jak i od przychodu z działalności.

Natomiast ubezpieczenie chorobowe przysługuje obowiązkowo z tytułu stosunku pracy a z tytułu działalności gospodarczej można do niego przystąpić jedynie dobrowolnie (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

V. Uważaj na granicę minimalnego wynagrodzenia

Przedsiębiorcy często nieświadomie przekraczają granicę, która decyduje o obowiązku opłacania składek z działalności. Jeśli w którymkolwiek miesiącu wynagrodzenie z etatu spadnie poniżej kwoty minimalnej, automatycznie powstaje obowiązek odprowadzania składek społecznych również z działalności. Dlatego warto na bieżąco monitorować wysokość wynagrodzenia i zgłaszać ewentualne zmiany w ZUS.

VI. Podsumowanie

Łączenie etatu z prowadzeniem firmy jest jak najbardziej możliwe, ale wymaga świadomości zasad dotyczących ubezpieczeń. Główna reguła brzmi: jeśli z etatu osiągasz co najmniej minimalne wynagrodzenie, składki społeczne z działalności nie są obowiązkowe – ale zdrowotne płacisz zawsze z obu źródeł. Znajomość tych przepisów pozwoli uniknąć nieporozumień i ewentualnych zaległości wobec ZUS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
3. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r.