Klauzula nadużycia prawa w VAT (art. 5 ust. 4 i 5 ustawy o VAT) to narzędzie, którym fiskus kwestionuje sztuczne transakcje mające na celu głównie uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przepisami. Jeżeli dana struktura transakcyjna- mimo formalnej zgodności z przepisami  została skonstruowana przede wszystkim w celu uzyskania nienależnej korzyści podatkowej (np. poprzez sztuczne generowanie prawa do odliczenia VAT lub jego optymalizacji), to organy podatkowe są uprawnione do jej rekonstrukcji zgodnie z jej rzeczywistą treścią ekonomiczną.