Czy przekazując wybudowany dom do majątku prywatnego trzeba zapłacić VAT także od gruntu? Najnowszy wyrok NSA rozwiał wątpliwości – podatek obejmuje tylko to, od czego wcześniej odliczono VAT. W tym przypadku – wyłącznie budynek.

Sprawa dotyczyła kobiety prowadzącej działalność gospodarczą i będącej czynnym podatnikiem VAT. Wraz z mężem, który nie był przedsiębiorcą, kupiła grunt niezwiązany z działalnością gospodarczą – bez możliwości odliczenia VAT. Początkowo małżonkowie planowali budowę domu na cele prywatne, lecz w trakcie inwestycji podatniczka zmieniła zamiary i postanowiła wykorzystać budynek w działalności opodatkowanej (np. pod wynajem lub sprzedaż).

W związku z tym zaczęła odliczać VAT od wydatków ponoszonych na materiały budowlane i usługi. Jednak zanim budynek został oddany do użytkowania, kobieta zdecydowała się zamieszkać w nim wraz z mężem, przekazując nieruchomość do majątku wspólnego.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że takie nieodpłatne przekazanie stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i podlega VAT – zarówno w odniesieniu do budynku, jak i do gruntu, powołując się na art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, zgodnie z którym przy dostawie budynku nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Z tym stanowiskiem nie zgodził się jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 2570/21), który uchylił interpretację organu. Sąd wskazał, że skoro podatniczka odliczała VAT wyłącznie od kosztów budowy, a nie przy zakupie działki, to opodatkowaniu może podlegać tylko przekazanie budynku. Wartość gruntu nie może wejść do podstawy opodatkowania, gdyż przy jego nabyciu nie przysługiwało prawo do odliczenia.

To rozstrzygnięcie podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, że podstawą opodatkowania może być jedynie koszt wytworzenia budynku. NSA przypomniał zasadę neutralności VAT – jeśli podatnik odliczył podatek przy nabyciu towarów lub usług, a później przekazuje je nieodpłatnie, wówczas musi rozliczyć VAT tylko w tym zakresie, w jakim korzystał z odliczenia.

Wyrok ten ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców i osób prowadzących działalność, które zmieniają przeznaczenie nieruchomości z firmowego na prywatne. Oznacza bowiem, że fiskus nie może żądać VAT od części inwestycji, od której podatnik nigdy nie odliczył podatku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.10.2025 r., o sygn. akt I FSK 1762/22.