Ulga na złe długi pozwala przedsiębiorcom skorygować podatek od nieściągalnych należności, ale nie wpływa to na składkę zdrowotną, która liczona jest od dochodu. Warto znać przepisy i zasady, aby uniknąć błędów przy rozliczeniach PIT i składek ZUS.
Ulga na złe długi to mechanizm podatkowy, który pozwala wierzycielowi zmniejszyć podstawę opodatkowania o wartość nieuregulowanej przez kontrahenta należności. Dłużnik natomiast musi zwiększyć swoją podstawę opodatkowania o wartość zobowiązania, które nie zostało uregulowane w terminie, a które wcześniej zaliczył do kosztów uzyskania przychodu. Zasady te wynikają wprost z art. 26i ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W praktyce ulga może być zastosowana dopiero po upływie 90 dni od terminu płatności ustalonego w umowie.
Warto podkreślić, że ulga na złe długi dotyczy wyłącznie podstawy obliczenia podatku, a nie dochodu. Jak wskazał ZUS w interpretacji indywidualnej z 1 sierpnia 2025 r. (DI/200000/43/562/2025), składka zdrowotna jest obliczana od dochodu przedsiębiorcy, czyli różnicy między przychodami a kosztami ich uzyskania, a nie od podstawy podatkowej. Oznacza to, że zmniejszenie podstawy PIT w wyniku ulgi na złe długi nie wpływa na wysokość składki zdrowotnej.
Ustawodawca przyjął, że przychód powstaje według zasady memoriałowej, co oznacza, że przychód jest należny nawet, jeśli nie został faktycznie otrzymany (art. 14 ust. 1 ustawy o PIT). Przychód powstaje z dniem wydania towaru, wykonania usługi lub wystawienia faktury, nie później niż w dniu otrzymania płatności (art. 14c ust. 1 ustawy o PIT). W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który skorzystał z ulgi na złe długi, zmniejsza podstawę opodatkowania, ale nie może wnioskować o zwrot składki zdrowotnej zapłaconej od należnego przychodu.
Warto również pamiętać, że jeśli kontrahent ureguluje dług lub wierzytelność zostanie sprzedana bądź scedowana, podatnik musi wycofać ulgę – czyli zwiększyć podstawę opodatkowania lub zmniejszyć stratę podatkową – w zeznaniu za rok, w którym wierzytelność została spłacona lub zbyta (art. 26i ust. 7 ustawy o PIT). Wycofanie ulgi nie wpływa jednak na dochód stanowiący podstawę składki zdrowotnej, co zapobiega podwójnemu naliczeniu składki.
Podsumowując, ulga na złe długi jest narzędziem podatkowym ułatwiającym rozliczenie strat z nieściągalnych należności, ale nie zmienia zasad ustalania składki zdrowotnej, która opiera się na dochodzie przedsiębiorcy. Przedsiębiorcy powinni więc pamiętać o rozdzieleniu wpływu ulgi na PIT i podstawy wymiaru składki zdrowotnej.
Źródła:
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
- Interpretacja indywidualna ZUS z 1 sierpnia 2025 r., znak: DI/200000/43/562/2025.
