Czy spółka komandytowa, wypłacając w trakcie roku podatkowego komplementariuszowi zaliczki na poczet przyszłego zysku, ma obowiązek pobierania od tych kwot zaliczek na podatek dochodowy (PIT)? Czy w takiej sytuacji występuje po stronie spółki rola płatnika? A może – mimo wypłaty realnych środków – obowiązek podatkowy jeszcze nie powstaje?

To pytanie budzi wątpliwości nie tylko u przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółki komandytowej, ale także wśród księgowych i doradców podatkowych. Wszystko przez specyfikę rozliczeń między spółką a jej komplementariuszem – który, choć formalnie jest wspólnikiem, otrzymuje wypłaty w trakcie roku, zanim jeszcze znany będzie ostateczny wynik finansowy.

Przyjrzyjmy się bliżej, jak wygląda to od strony obowiązków podatkowych spółki oraz praw komplementariusza.

1. Zmiana statusu podatkowego spółek komandytowych

Od 1 stycznia 2021 r. spółki komandytowe uzyskały status podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Oznacza to, że przestały być tzw. podmiotami transparentnymi podatkowo – dochody spółki i jej wspólników są obecnie opodatkowane oddzielnie.

W efekcie komplementariusze (czyli wspólnicy ponoszący nieograniczoną odpowiedzialność) uzyskują z tytułu udziału w zysku spółki przychód z kapitałów pieniężnych – zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT – a ten podlega 19% zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu (art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy).

2. Ulga komplementariusza – mechanizm pomniejszania podatku

Zgodnie z art. 30a ust. 6a ustawy o PIT, komplementariusz może pomniejszyć swój podatek o część CIT zapłaconego przez spółkę – proporcjonalnie do jego udziału w zysku. To tzw. ulga komplementariusza, która ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania tego samego dochodu (raz u spółki i raz u wspólnika).

Warunek? Spółka musi znać kwotę swojego CIT za dany rok podatkowy – a to możliwe dopiero po jego zakończeniu i złożeniu deklaracji CIT-8.

3. Czy spółka musi pobierać PIT przy wypłacie zaliczki na zysk?

Wątpliwości pojawiają się w sytuacji, gdy spółka wypłaca komplementariuszowi zaliczki na poczet zysku w trakcie roku podatkowego. Czy ma wtedy obowiązek pobrać od tych wypłat zryczałtowany PIT?

Na gruncie art. 41 ust. 4e ustawy o PIT – spółka, jako płatnik, jest zobowiązana pobrać podatek z uwzględnieniem ulgi komplementariusza (art. 30a ust. 6a–6e). Ale skoro ulga może być obliczona dopiero po zakończeniu roku, to w praktyce nie jest możliwe prawidłowe rozliczenie podatku w momencie wypłaty zaliczki.

4. Stanowisko sądu – brak obowiązku poboru przy wypłacie zaliczki

Kwestia braku obowiązku poboru podatku od zaliczek na zysk została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W wyroku z 3 grudnia 2020 r. (sygn. II FSK 2048/18) dotyczącym spółki komandytowo-akcyjnej, NSA wskazał, że żadna ustawa nie nakłada na spółkę obowiązku pobierania ani zaliczek na podatek dochodowy, ani zryczałtowanego podatku PIT przy wypłacie części zysku komplementariuszowi.

Warunkiem powstania zobowiązania podatkowego jest możliwość ustalenia wysokości podatku. Dopóki nie jest znana kwota CIT spółki – czyli dopóki nie zostanie zakończony rok podatkowy i obliczony dochód – nie ma podstaw do poboru podatku przez płatnika. NSA podkreślił, że rozliczenie zgodne z art. 30a ust. 6a ustawy o PIT jest możliwe dopiero po obliczeniu CIT spółki za dany rok.

Podobne podejście przyjął WSA w Krakowie w wyroku z 13 lipca 2021 r. (sygn. I SA/Kr 793/21) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 10 listopada 2021 r. (sygn. I SA/Gd 1126/21) odnosząc się już bezpośrednio do spółki komandytowej. Sąd jednoznacznie stwierdził, że spółka nie ma obowiązku pobierania podatku w trakcie roku, przy wypłacie zaliczek na poczet zysku komplementariuszowi.

Kwestia ta została ostatecznie potwierdzona przez NSA w wyroku z 9 maja 2023 r. (sygn. II FSK 1326/22), który uznał, że: Zaliczki na poczet zysku wypłacane w trakcie roku podatkowego nie podlegają opodatkowaniu. Podatek może być pobrany wyłącznie od faktycznie osiągniętego przychodu z udziału w zysku.

Warto nadmienić, że temat ten był również przedmiotem interpretacji indywidualnych, m. in. Interpretacji indywidualnej z dnia 15 maja 2025 r. (sygn. 0115-KDIT1.4011.274.2021.9.MR) oraz Interpretacji indywidualnej z dnia 9 czerwca 2025 r. (sygn. 0114-KDIP3-1.4011.100.2024.9.PT), wydanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

5. Brak obowiązku poboru zaliczek na PIT

Podsumowując, ustawa o PIT nie nakłada na spółkę komandytową obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku z tytułu wypłat udziału w zysku. Oznacza to, że wypłata zaliczki komplementariuszowi nie skutkuje koniecznością poboru zryczałtowanego podatku PIT w momencie wypłaty. Rozliczenie podatkowe następuje dopiero po zakończeniu roku, gdy znane są ostateczne dane finansowe spółki.