Nowelizacja przepisów CIT wprowadziła pojęcie przerzuconych dochodów, których identyfikacja ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania. W artykule wyjaśniamy, jak prawidłowo rozliczać odpisy amortyzacyjne, koszty usług niematerialnych czy finansowania, aby uniknąć błędów w opodatkowaniu przerzuconych dochodów.

Wstęp

W polskim systemie podatkowym, od 1 stycznia 2022 r. obowiązują regulacje dotyczące tzw. przerzuconych dochodów, wprowadzone ustawą o CIT. Ich celem jest ograniczenie zjawiska erozji podstawy opodatkowania poprzez transfer zysków do jurysdykcji o korzystnym opodatkowaniu. Szczegółowe zasady w tym zakresie określają przepisy art. 24aa ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT).

Zasady ogólne: kiedy koszt staje się przerzuconym dochodem?

Zgodnie z art. 24aa ust. 2 ustawy CIT, koszty poniesione na rzecz podmiotu powiązanego mogą być uznane za przerzucone dochody, o ile:

1. koszty te zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów podatnika w danym roku podatkowym (w tym jako odpisy amortyzacyjne);
2. oraz spełnione są określone ustawowe przesłanki dotyczące m.in. rezydencji podatkowej odbiorcy, jego efektywnego opodatkowania i zakresu działalności.

W przypadku, gdy koszt jest rozliczany w czasie (np. poprzez amortyzację lub przy zbyciu wartości niematerialnych i prawnych – WNiP), rok poniesienia kosztu może różnić się od roku jego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu – co ma istotne znaczenie przy ustalaniu podstawy opodatkowania.

Odpisy amortyzacyjne a przerzucone dochody

Jeżeli podatnik nabywa od podmiotu powiązanego wartości niematerialne i prawne (WNiP), a następnie dokonuje ich amortyzacji, to każdy odpis amortyzacyjny może stanowić przerzucony dochód, ale tylko:

1. w zakresie, w jakim został zaliczony do kosztów uzyskania przychodu;
2. i jeżeli nabycie prawa miało miejsce po 1 stycznia 2022 r. (data wejścia w życie przepisów o przerzuconych dochodach).

Nie ma obowiązku cofania się do lat wcześniejszych – jeżeli np. licencję nabyto w 2020 r., to nawet późniejsze odpisy amortyzacyjne (np. w 2023 r.) nie podlegają pod przepisy o przerzuconych dochodach.

Wyjątkiem są sytuacje, w których doszło do istotnych zmian po 1 stycznia 2022 r., np. przedłużenie umowy lub wzrost wartości WNiP. Wtedy za przerzucony dochód uznaje się odpisy od nadwyżki wartości nabytej po 2021 r.

Koszty uzyskania przychodu w momencie zbycia aktywa

W sytuacji, gdy koszt zostaje zaliczony do kosztów uzyskania przychodu dopiero w momencie zbycia środka trwałego lub WNiP, również może on zostać uznany za przerzucony dochód – ale tylko w roku rozliczenia podatkowego. Przesłanki przerzucenia bada się jednak według stanu prawnego z momentu poniesienia kosztu (np. nabycia prawa).

Koszty finansowania dłużnego

Szczególnym przypadkiem są koszty finansowania dłużnego, których część może być wyłączana z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 15c ustawy CIT. W takim przypadku:

1. przerzuconym dochodem będzie część odsetek zaliczona do kosztów uzyskania przychodu w danym roku;
2. a jeśli nadwyżka kosztów zostaje przeniesiona na kolejne lata (maksymalnie 5), to również wtedy — w roku zaliczenia — tworzy podstawę opodatkowania przerzuconych dochodów;
3. ważne: przesłanki dotyczące podmiotu powiązanego bada się tylko w roku realizacji zobowiązania (np. kapitalizacji odsetek), nie w każdym z kolejnych lat.

Wspólnicy spółek niebędących osobą prawną

Na podstawie art. 24aa ust. 4 pkt 2 ustawy CIT, jeżeli spółka będąca osobą prawną (np. sp. z o.o.) jest wspólnikiem spółki osobowej (np. spółki jawnej), może ona również podlegać przepisom o przerzuconych dochodach w zakresie kosztów przypadających na jej udział.

Przykład: jeżeli spółka jawna nabywa usługi doradcze od podmiotu zagranicznego spełniającego przesłanki z art. 24aa ust. 2 ustawy CIT, to spółka z o.o. musi rozpoznać proporcjonalną część kosztów jako przerzucony dochód, w roku, w którym koszt został zaliczony do kosztów uzyskania przychodu.

Podsumowanie

Mechanizm przerzuconych dochodów w ustawie CIT ma na celu ograniczenie nadmiernych transferów kosztów do podmiotów powiązanych w jurysdykcjach preferencyjnych podatkowo. Kluczowe znaczenie dla jego stosowania ma:

1. moment zaliczenia kosztu do kosztów uzyskania przychodu, nie sam moment poniesienia kosztu;
2. badanie przesłanek przerzucenia według stanu z momentu poniesienia kosztu;
3. oraz prowadzenie przez podatników odpowiedniej ewidencji księgowej, pozwalającej na właściwe ustalenie podstawy opodatkowania.

Wymaga to zarówno wiedzy merytorycznej, jak i ścisłej współpracy pomiędzy działami księgowymi i doradcami podatkowymi, aby zminimalizować ryzyka błędnego rozliczenia podatku od przerzuconych dochodów.

Objaśnienia podatkowe z 09.09.2025 r. dot. podatku od przerzuconych dochodów.

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.