Muzeum, które prowadzi remont zabytkowego pałacu, może odliczyć VAT od części wydatków związanych z działalnością komercyjną. To ważne rozstrzygnięcie dla instytucji kultury łączących funkcje statutowe z działalnością gospodarczą.
Remontowany przez muzeum zabytkowy pałac ma służyć zarówno celom statutowym, jak i działalności komercyjnej. Po zakończeniu inwestycji część powierzchni zostanie przeznaczona wyłącznie na czynności opodatkowane VAT – takie jak odpłatny wynajem pomieszczeń, prowadzenie schroniska młodzieżowego czy działalność studia nagraniowego. Pozostała część pałacu będzie wykorzystywana w sposób mieszany – m.in. na wystawy, warsztaty, lekcje muzealne, sprzedaż biletów i pamiątek – obejmując zarówno działalność opodatkowaną, jak i zwolnioną z VAT.
Muzeum uznało, że ma prawo do pełnego odliczenia VAT od wydatków związanych z częścią komercyjną oraz do proporcjonalnego odliczenia w odniesieniu do powierzchni wykorzystywanych w sposób mieszany, zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Fiskus zakwestionował to podejście, argumentując, że zasadniczą funkcją muzeum jest działalność statutowa, a nie gospodarcza, przez co należy stosować bardziej restrykcyjne przepisy z art. 86 ust. 2a–2h ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, nie podzieliły jednak stanowiska organu podatkowego. NSA jednoznacznie wskazał, że w sprawach interpretacyjnych kluczowy jest przedstawiony stan faktyczny, a nie sam status instytucji. Skoro muzeum prowadzi działalność opodatkowaną i jasno wyodrębniło powierzchnie przeznaczone wyłącznie na takie cele, ma prawo do pełnego odliczenia VAT. W przypadku powierzchni o mieszanym charakterze słuszne jest zastosowanie proporcji wynikającej z art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Wyrok potwierdza, że instytucje kultury, które poza działalnością statutową prowadzą także działalność komercyjną, mogą korzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, o ile są w stanie prawidłowo przypisać wydatki do konkretnych rodzajów aktywności.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.09.2025 r., o sygn. akt I FSK 1214/22.
