Minister Finansów odniósł się do najnowszych wyroków TSUE, wydając interpretację ogólną dotyczącą odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek – wskazując na konieczność zapewnienia im realnego prawa do obrony oraz dostępu do akt sprawy.

Minister Finansów i Gospodarki w dniu 29 sierpnia 2025 r. wydał Interpretację Ogólną o nr DTS2.8012.5.2025 w sprawie stosowania art. 116 ustawy – Ordynacji podatkowej w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. akt C-277/24 (Adjak) oraz z dnia 30 kwietnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt C-278/24 (Genzyński).

Art. 116 Ordynacji podatkowej reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek. Artykuł przewiduje odpowiedzialność subsydiarną i solidarną członka zarządu, który pełnił funkcję w czasie powstania zobowiązania. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli:

1. wskaże mienie spółki pozwalające zaspokoić należność;
2. wykaże dochowanie należytej staranności, w szczególności polegającą na tym, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, rozpoczęto restrukturyzację, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu lub niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Wskazane powyżej wyroki TSUE potwierdziły, że art. 116 Ordynacji podatkowej nie narusza prawa unijnego, a ukształtowanie odpowiedzialności członka zarządu w taki sposób jest dopuszczalne, ale pod warunkiem zapewnienia prawa do obrony, możliwości podważenia przez członka zarządu ustaleń dotyczących zaległości podatkowej spółki i dostępu do akt sprawy. Kluczowe znaczenie mają tutaj trzy obszary:

1. Prawo do obrony i podnoszenia zarzutów – członek zarządu, który nie uczestniczył w postępowaniu wymiarowym spółki, ma prawo kwestionować ustalenia faktyczne i prawne dotyczące istnienia i wysokości zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy musi w postępowaniu przeciwko członkowi zarządu dopuścić dowody i przeciwdowody w tym zakresie, przy czym decyzja wymiarowa wobec spółki jest dowodem, ale nie wiąże bezpośrednio w sprawie przeciwko członkowi zarządu. Organ podatkowy ma obowiązek zbadać również, czy członek zarządu miał wcześniej okazję działać w sprawie dot. spółki – czy z niej skorzystał oraz czy miał faktyczną możliwość odniesienia się do ustaleń podatkowych.
2. Prawo do dostępu do akt postępowania wobec spółki – jeśli członek zarządu ma prawo do obrony, to musi mieć również dostęp do akt postępowania wymiarowego spółki. Dostęp ten nie jest bezwzględny i powinien być ograniczony jedynie w zakresie niezbędnym do weryfikacji ustaleń istotnych dla jego odpowiedzialności, z poszanowaniem tajemnicy przedsiębiorstwa, praw osób trzecich oraz interesu publicznego. Jednocześnie, udostępnienie akt po wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu nie narusza tajemnicy skarbowej.
3. Prawo do uwolnienia się od odpowiedzialności związane z brakiem winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki – przede wszystkim nie uwalnia od odpowiedzialności złożenie wniosku po terminie. Nie wystarczy również, że jedynym wierzycielem był Skarb Państwa – istotne są wszystkie okoliczności świadczące o należytej staranności i braku możliwości działania. Odpowiedzialność członka zarządu opiera się na domniemaniu winy – jego obowiązkiem jest złożenie wniosku o upadłość w odpowiednim czasie, niezależnie od liczby wierzycieli spółki. Domniemanie można natomiast obalić, wykazując, że członek zarządu:
   • dochował należytej staranności,
   • nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku,
   • działał w obiektywnie trudnych warunkach.

Wyroki TSUE wymuszają tzw. wykładnię prounijną art. 116 Ordynacji podatkowej, prowadzącą do poszerzenia zakresu praw przysługujących członkowi zarządu – w szczególności dot. dowodzenia braku winy oraz dostępu do informacji stanowiących podstawę jego odpowiedzialności. Organy podatkowe muszą indywidualnie badać sytuację każdego członka zarządu, szczególnie jego realną możliwość wpływu na zobowiązania podatkowe spółki. Tym samym dotychczasowa praktyka organów podatkowych wymaga korekty – zwłaszcza w kontekście ograniczeń w zakresie obrony i automatyzmu przypisywania odpowiedzialności na podstawie decyzji wymiarowej wydanej wobec spółki.

Interpretacja Ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 29 sierpnia 2025 r., o nr DTS2.8012.5.2025 w sprawie stosowania art. 116 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. akt C-277/24 (Adjak) oraz z dnia 30 kwietnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt C-278/24 (Genzyński).