Darowizny pieniężne w rodzinie mogą wydawać się proste, ale przepisy podatkowe wprowadzają istotne różnice w zależności od formy przekazania środków. Otrzymanie gotówki „do ręki” nie daje prawa do zwolnienia z podatku, natomiast darowizna przelewem bankowym w ramach aktu notarialnego może korzystać ze zwolnienia, nawet jeśli środki przekazywane są w transzach lub po ustaniu małżeństwa. Kluczowe są forma umowy, dokumentacja przelewów oraz zgłoszenie darowizny przez notariusza.

I. Wprowadzenie

Darowizny środków pieniężnych między osobami fizycznymi w Polsce podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. W praktyce bardzo istotne są dwa elementy: forma darowizny oraz sposób jej przekazania. Na te kwestie szczegółowo wskazują interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.327.2025.1.ASZ i 0111-KDIB2-3.4015.331.2025.1.JKU.

Warto zaznaczyć, że przepisy o podatku od spadków i darowizn wprowadzają szczególne zasady dla tzw. grupy zerowej, obejmującej m.in. małżonków, zstępnych, wstępnych, rodzeństwo oraz ojczyma i macochę (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Zgodnie z tym przepisem członkowie najbliższej rodziny mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego, pod warunkiem prawidłowego zgłoszenia darowizny oraz jej udokumentowania przez darczyńcę, a nie samodzielnie przez obdarowanego.

II. Podstawy prawne darowizn – co musisz wiedzieć, zanim otrzymasz lub przekażesz

Podstawową definicję darowizny zawiera art. 888 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że darczyńca zobowiązuje się do nieodpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem własnego majątku. Zawarcie umowy darowizny wymaga zgodnych oświadczeń woli obu stron. W przypadku formy aktu notarialnego, moment zawarcia umowy, czyli sporządzenie np. aktu notarialnego z przyjęciem darowizny przez obdarowanego, jest również momentem powstania obowiązku podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn (art. 6 ust. 1 pkt 4).

Jeżeli natomiast darowizna została zawarta bez zachowania formy notarialnej, obowiązek podatkowy powstaje dopiero w chwili spełnienia świadczenia przez darczyńcę, np. w momencie faktycznego przekazania gotówki (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych.

III. Forma przekazania pieniędzy a podatkowa pułapka

Ustawa przewiduje szczególne zwolnienie podatkowe dla najbliższej rodziny (tzw. grupa zerowa), w tym małżonków, zstępnych, wstępnych, pasierbów, rodzeństwa, ojczymów i macoch (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Aby skorzystać ze zwolnienia w przypadku darowizny środków pieniężnych, należy spełnić łącznie następujące warunki:

1. Pokrewieństwo lub małżeństwo – strony muszą należeć do grupy zerowej (art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn);
2. Zgłoszenie darowizny – nabycie musi zostać zgłoszone w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). W przypadku darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, obowiązek zgłoszenia realizuje notariusz, a nie obdarowany (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn);
3. Udokumentowanie przekazania środków – darowizna pieniężna musi zostać przekazana na rachunek bankowy lub inny rachunek płatniczy nabywcy, z potwierdzeniem przelewu (art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

IV. Gotówka „do ręki” – dlaczego nie zawsze jest bezpieczna

Interpretacja podatkowa o sygn. akt 0111-KDIB2-3.4015.327.2025.1.ASZ wyraźnie wskazuje, że otrzymanie gotówki w ręce obdarowanego nie spełnia wymogu dokumentowania darowizny w sposób przewidziany w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wpłata własna obdarowanego na konto bankowe nie może zastąpić pierwotnego udokumentowania przekazania środków przez darczyńcę. W takim przypadku darowizna podlega opodatkowaniu według zasad ogólnych dla I grupy podatkowej (art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Analogicznie w innych interpretacjach indywidualnych Krajowej Informacji Skarbowej podkreślano, że darowizna gotówkowa przekazana do ręki obdarowanego, nawet jeśli została natychmiast wpłacona na rachunek bankowy, nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W praktyce oznacza to, że jedynie darowizny przekazywane przez darczyńcę bezpośrednio na rachunek obdarowanego lub za pomocą przekazu pocztowego mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego.

V. Przelewy bankowe i akt notarialny – przepustka do zwolnienia podatkowego

Interpretacja podatkowa o sygn. akt 0111-KDIB2-3.4015.331.2025.1.JKU pokazuje sytuację odwrotną – darowizna zawarta w formie aktu notarialnego, gdzie środki przekazywane są przelewem bankowym, spełnia wszystkie przesłanki do skorzystania ze zwolnienia. Czyli:

1. Moment powstania obowiązku podatkowego to data zawarcia aktu notarialnego, niezależnie od tego, że środki są przekazywane później i w transzach (art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6 ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn);
2. Każda transza przekazywana przelewem spełnia wymóg udokumentowania otrzymania środków (art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn);
3. Zgłoszenie do urzędu skarbowego realizuje notariusz, obdarowany nie musi składać formularza SD-Z2 (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

W konsekwencji, darowizna korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, nawet jeśli część środków zostanie przekazana po ustaniu związku małżeńskiego, o ile umowa została zawarta wcześniej i spełnione są przesłanki pokrewieństwa i dokumentowania przelewów.

W odróżnieniu od sytuacji z gotówką, jeśli darowizna została zawarta w formie aktu notarialnego, obowiązek podatkowy powstaje w momencie sporządzenia aktu, niezależnie od terminu faktycznego przekazania środków. Oznacza to, że przekazanie środków w transzach na rachunek bankowy obdarowanego, potwierdzone odpowiednimi wydrukami z przelewów, pozwala skorzystać ze zwolnienia z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem, że zgłoszenie darowizny zostało dokonane przez notariusza.

VI. Transze i terminy – jak uniknąć błędów przy rozłożonej darowiźnie

Ustawa przewiduje, że w przypadku nabycia w częściach, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia poszczególnych części (art. 6 ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Jednak w sytuacji darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, przepisy przyjmują, że obowiązek podatkowy powstaje jednorazowo – w momencie podpisania aktu – niezależnie od liczby transz przelewów. Oznacza to również, że nie wymaga się dodatkowych zgłoszeń SD-Z2 przy kolejnych transzach.

VII. Wnioski praktyczne – co warto zapamiętać, żeby nie stracić pieniędzy

1. Forma darowizny ma kluczowe znaczenie dla zwolnienia podatkowego:
   1. Akt notarialny → możliwość zwolnienia przy spełnieniu warunków ustawowych.
   2. Gotówka do ręki → brak zwolnienia, nawet jeśli obdarowany wpłaci ją później na konto.
2. Dokumentacja przelewu jest niezbędna przy darowiznach pieniężnych.
3. Moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku aktu notarialnego to data sporządzenia aktu, a nie data otrzymania środków.
4. Zgłoszenie darowizny w formie aktu notarialnego leży po stronie notariusza – obdarowany nie składa SD-Z2, ani przy pierwszej transzy, ani przy kolejnych.
5. Transze darowizny po ustaniu małżeństwa nie pozbawiają prawa do zwolnienia, jeśli umowa została wcześniej zawarta w formie aktu notarialnego.

VIII. Podsumowanie – praktyczne rozróżnienie gotówka vs przelew w świetle prawa

Interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyraźnie rozróżniają dwie sytuacje: otrzymanie gotówki „do ręki” oraz darowiznę przekazywaną przelewem bankowym w ramach aktu notarialnego. W pierwszym przypadku zwolnienie z podatku od spadków i darowizn nie przysługuje, ponieważ brak jest wymaganej dokumentacji przekazania środków przez darczyńcę. W drugim przypadku, nawet jeśli środki są przekazywane w transzach lub część transz realizowana jest po ustaniu małżeństwa, darowizna korzysta ze zwolnienia – pod warunkiem, że obowiązek podatkowy powstał na podstawie aktu notarialnego, a przelewy zostały odpowiednio udokumentowane i zgłoszenie darowizny zrealizował notariusz.

Praktyczne znaczenie tego rozróżnienia jest istotne: właściwe stosowanie formy aktu notarialnego oraz udokumentowanie przelewów pozwala obdarowanemu uniknąć obowiązku podatkowego, przy jednoczesnym spełnieniu wymogów ustawowych określonych w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
3. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt 0111-KDIB2-3.4015.327.2025.1.ASZ.
4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt 0111-KDIB2-3.4015.331.2025.1.JKU.
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 1028/24.